வட இந்தியாவில் சிறு குடித்தலைமை அரசுகள் ஒன்றிணைந்து படிப்படியாக பெரிய பேரரசுகளாக வளர்ந்தன. கி.மு. 6வது நூற்றாண்டில் 16 மகாஜனபதங்கள் இருந்தன. அவற்றில் மகத சாம்ராஜ்யம் மிகவும் வலிமையானதாக வளர்ந்து, இறுதியில் சந்திரகுப்த மௌரியரின் தலைமையில் இந்தியாவின் முதல் பெரும் பேரரசு உருவாயிற்று.
மகாஜனபதங்கள் (16 பெரு நாடுகள்)
கி.மு. 6ஆம் நூற்றாண்டில் வட இந்தியாவில் 16 சக்திவாய்ந்த நாடுகள் (மகாஜனபதங்கள்) இருந்தன. அவற்றில் முக்கியமானவை:
- மகதம் — கி.மு. 6ஆம் நூற்றாண்டில் மிக சக்திவாய்ந்த நாடு; தலைநகர் ராஜகிருகம், பிறகு பாடலிபுத்திரம்
- கோசலம் — ஸ்ராவஸ்தி தலைநகர்; புத்தர் காலத்தில் முக்கியமான நாடு
- வத்சம் — கௌசாம்பி தலைநகர்
- அவந்தி — உஜ்ஜைன் தலைநகர்
மகத சாம்ராஜ்யம்
மகதம் 16 மகாஜனபதங்களில் மிக வலிமையானதாக வளர்ந்தது. இதற்கு பல காரணங்கள் இருந்தன:
- கங்கை சமவெளியில் வளமான நிலம்
- இரும்பு வளம் அதிகம்
- வர்த்தக வழிகளின் நடுவில் இருந்தது
- திறமையான அரசர்கள் ஆட்சி
நந்த வம்சம் (கி.மு. 344 – 322)
நந்த வம்சம் மகதத்தின் மிகவும் சக்திவாய்ந்த வம்சமாகும். மகாபத்மநந்தர் இவ்வம்சத்தை நிறுவினார். கடைசி நந்த அரசன் தனநந்தன் ஆவான். நந்த வம்சத்தினர் மிகப் பெரிய படையை வைத்திருந்தனர். ஆனால் அவர்கள் மக்களிடம் அதிக வரி வசூலித்ததால் மக்களிடம் வெறுப்பை ஏற்படுத்தினர்.
சாணக்கியர் (கௌடில்யர்)
சாணக்கியர் (கௌடில்யர் அல்லது விஷ்ணுகுப்தர் என்றும் அழைக்கப்படுபவர்) தக்ஷசீலா பல்கலைக்கழகத்தின் ஆசிரியராக இருந்தார். இவர் அர்த்தசாஸ்திரம் என்னும் ஆட்சி நூலை எழுதினார். நந்த அரசனிடம் அவமானம் அடைந்த சாணக்கியர், சந்திரகுப்தனை அரசனாக ஆக்க திட்டமிட்டார்.
சந்திரகுப்த மௌரியர் மற்றும் மௌரிய சாம்ராஜ்யம்
சாணக்கியரின் உதவியுடன் சந்திரகுப்த மௌரியர் நந்த வம்சத்தை வீழ்த்தி கி.மு. 321 இல் மௌரிய சாம்ராஜ்யத்தை நிறுவினார். இது இந்தியாவின் முதல் பெரும் சாம்ராஜ்யம் ஆகும்.
அர்த்தசாஸ்திரம்
சாணக்கியர் எழுதிய அர்த்தசாஸ்திரம் ஆட்சி முறை, பொருளாதாரம், இராணுவம், வெளியுறவு நீதி பற்றிய முக்கியமான நூலாகும். இது உலகின் மிகப் பழமையான அரசியல் அறிவியல் நூல்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது.
அசோகர் (கி.மு. 268 – 232)
அசோகர் மௌரிய வம்சத்தின் மிக்க சக்திவாய்ந்த அரசர். மகாபத்மநந்தரின் பேரர். கி.மு. 261 இல் நடந்த கலிங்க யுத்தம் அசோகரின் வாழ்வை மாற்றியது.
கலிங்க யுத்தம் (கி.மு. 261)
கலிங்க (இன்றைய ஒடிசா) யுத்தத்தில் ஒரு லட்சம் பேர் மடிந்தனர், பல லட்சம் பேர் அடிமையாக்கப்பட்டனர். இந்த அழிவைக் கண்ட அசோகர் மனம் வெதும்பி புத்த மதத்தை ஏற்றுக்கொண்டார்.
அசோகரின் கல்வெட்டுகள்
அசோகர் தனது போதனைகளை கல்வெட்டுகளாக பாறைகளிலும், தூண்களிலும் பொறித்தார். இவை பிராக்கிருத மொழியில் பிராமி எழுத்தில் பொறிக்கப்பட்டன. இவை மௌரிய வரலாற்றின் முக்கிய சான்றுகளாகும்.
மௌரிய நிர்வாகம்
- பாடலிபுத்திரம் — தலைநகர்
- நான்கு முக்கிய மாகாணங்கள்: தக்ஷசீலம், உஜ்ஜைன், தோசலி, சுவர்ணகிரி
- ஒவ்வொரு மாகாணத்தையும் இளவரசர்கள் ஆண்டனர்
- கண்காணிப்பாளர்கள் (மகாமாத்யர்கள்) நிர்வாகம் நடத்தினர்
முக்கிய தகவல்கள்
- 16 மகாஜனபதங்கள் கி.மு. 6ஆம் நூற்றாண்டில் இருந்தன
- சந்திரகுப்த மௌரியர் கி.மு. 321 இல் மௌரிய சாம்ராஜ்யம் நிறுவினார்
- சாணக்கியர் அர்த்தசாஸ்திரம் எழுதினார்
- கலிங்க யுத்தம் கி.மு. 261 — அசோகரை புத்த மதத்திற்கு மாற்றியது
- அசோகர் கல்வெட்டுகள் பிராக்கிருத மொழியில் பிராமி எழுத்தில் உள்ளன